حرف حساب بازاری‌های معترض چیست؟

کرکره‌ها نیمه‌پایین است، مغازه‌دارها ایستاده‌اند اما معامله‌ای در کار نیست. نه از سر بی‌میلی، بلکه از ترس. ترس از قیمتی که هر ساعت عوض می‌شود و فردایی که قابل پیش‌بینی نیست. اعتراض بازاری‌ها به نوسان دلار بیش از آن‌که یک حرکت اعتراضی باشد، نشانه‌ای از فرسایش امنیت اقتصادی در قلب بازار ایران است؛ جایی که ثبات، مهم‌تر از سود است.

اعتراض بازاری‌ها به نوسان دلار

رضا عالیان، دبیر کنگره موبایل، در گفت‌وگو با روزنامه همشهری، ریشه اعتراض‌های اخیر بازار را به نوسان شدید نرخ ارز گره می‌زند. به گفته او، هر زمان که اعتراض به بازار می‌رسد، معمولاً یک عامل مشترک وجود دارد: «برهم خوردن تعادل عرضه و تقاضا به‌دلیل نوسان سریع قیمت دلار».

عالیان توضیح می‌دهد که وقتی قیمت ارز در یک روز چند درصد بالا و پایین می‌شود، عملاً امکان تنظیم‌گری خرید و فروش از بین می‌رود. بازاری با مثال‌های ساده اما دردناک این وضعیت را شرح می‌دهد: کاسبی که صبح با دلار ۱۴۰ هزار تومانی جنس می‌فروشد، دو ساعت بعد با دلار ۱۴۵ هزار تومانی دیگر قادر نیست همان کالا را جایگزین کند. یا فروشنده‌ای که دیروز با دلار ۱۴۶ هزار تومان خرید کرده، امروز با دلار ۱۳۹ هزار تومان نمی‌تواند بفروشد، چون زیان قطعی است.

در چنین شرایطی، اعتراض نه یک انتخاب، بلکه واکنشی طبیعی برای بقاست. بازار، برخلاف تصور عمومی، بیش از آن‌که به قیمت بالا علاقه‌مند باشد، به «قیمت قابل پیش‌بینی» نیاز دارد.

تحلیل: مسأله فقط دلار نیست، «امنیت اقتصادی» است

در اقتصادهای سالم، نوسان ارز یک متغیر قابل مدیریت است. اما در ایران، نوسان‌های شدید و کوتاه‌مدت، بازار را به فضای تعلیق می‌برد؛ جایی که نه خریدار تصمیم می‌گیرد، نه فروشنده ریسک می‌کند. نتیجه؟ قفل شدن معاملات.

این وضعیت تنها یک مسأله صنفی نیست. اعتراض بازاری‌ها نشانه‌ای از ضعف سیاست‌گذاری ارزی، نبود ابزار پوشش ریسک و فقدان افق روشن اقتصادی است. وقتی تاجر خرد نتواند قیمت فردای کالایش را حدس بزند، سرمایه‌گذاری متوقف می‌شود و اقتصاد به حالت انتظار می‌رود.

در سطح جهانی، کشورهایی که شوک‌های ارزی را تجربه کرده‌اند، با ابزارهایی مثل تثبیت انتظارات، بازار مشتقه و پیام روشن سیاست‌گذار، از سرایت بحران به بازار جلوگیری کرده‌اند. در ایران اما، نبود روایت اقتصادی قابل اعتماد، بازار را به اولین قربانی تبدیل کرده است.

اثر بر جامعه و سیاست‌گذاری:
ادامه این روند می‌تواند به تعطیلی گسترده واحدهای صنفی، افزایش بیکاری پنهان و رشد اقتصاد غیررسمی منجر شود. برای سیاست‌گذار، پیام بازار روشن است: مسئله فقط عدد دلار نیست؛ مسئله «اعتماد به فردا»ست.

📌 لینک داخلی: مجله آنلاین امروز و فردا
📌 لینک دسته‌بندی مرتبط: اقتصاد ایران

این اعتراض‌ها شاید پرصدا باشد، اما حرف حسابش آرام و شفاف است: بازاری بدون ثبات، زنده نمی‌ماند.